Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Wydra

Wydra Lutra lutra jest przedstawicielem rodziny łasicowatych. Odznacza się opływowym, smukłym ciałem, długim ogonem, krótkimi kończynami i szeroką spłaszczona głową. Długość ciała dorosłych osobników wynosi przeciętnie od 50 do 100 cm, ogona – od 20 do 46 cm, a masa ciała do około 10 kg. Ubarwienie grzbietu jest zwykle lśniąco-brązowe, podgardle, pierś i brzuch są jaśniejsze.

Wydra zamieszkuje najróżniejsze środowiska nadwodne i w zależności od warunków pokarmowych zasiedla od około 3 do 15 km linii brzegowej rzek, przy czym areały samców są większe. Wydra znakuje terytorium przy pomocy odchodów i wydzieliny zapachowej na kopcach z piasku, kamieniach i w innych widocznych miejscach. Podstawą pokarmu wydry są ryby, stanowiące od 50 do 90%. Pozostałe to inne: raki, żaby, małże i chrząszcze wodne, sporadycznie drobne ssaki i ptaki. W każdym ze środowisk wydry łowią najbardziej dostępne gatunki ryb, a więc najczęstsze i łatwe do schwytania, głównie żerujące w strefie litoralu, przy czym przeważają ryby o długości 5-10 cm.

Rozmieszczenie gatunku obejmuje większą część Europy z wyjątkiem Islandii i wysp Morza Śródziemnego, m. in. Korsyki, Sardynii, Sycylii i Krety. Jest on rozdzielony na dwie części: zachodnią i wschodnią. Między nimi znajduje się obszar na którym wydry wyginęły (zachodnia część Niemiec, Holandia, Belgia i Luksemburg, wschodnia część Francji, Szwajcaria i Austria). W ubiegłym stuleciu wydra była w Polsce zwierzęciem pospolitym. Jednak w ostatnich dziesięcioleciach (od lat trzydziestych XX wieku) zaobserwowano gwałtowny spadek liczebności tego gatunku, który trwał co najmniej do końca lat siedemdziesiątych. W latach osiemdziesiątych wydra uważana była za gatunek rzadki. W latach 1991-94 gatunek ten spotykany jest prawie w całym kraju, przy czym najczęściej - na obszarze Pojezierzy Mazurskiego i Pomorskiego, wzdłuż wschodniej i zachodniej granicy oraz w Karpatach.

Wszystko wskazuje na to, że ekspansja wydry jest efektem zmniejszenia się oddziaływania wielu czynników odpowiedzialnych za spadek liczebności w II połowie XX stulecia: jak skażenie środowisk wodnych przez toksyczne substancje chloroorganiczne pestycydy, polichlorowane dwufenyle (PCBs) i metale ciężkie, głównie rtęć, pośrednie efekty zakwaszenia i eutrofizacji wód, organiczne i chemiczne zanieczyszczenie rzek, zmniejszenie się bazy pokarmowej. Można przypuszczać, że proces odbudowy liczebności i areału gatunku będzie trwał dalej nie tylko w Polsce, ale również w Europie. Ocenia się, że zasięg wydry obejmuje cały kraj, szacunkowa liczebność to około 10 000 – 15 000 osobników.

Głównymi zagrożeniami dla populacji wydry są skażenie środowiska (metalami ciężkimi, pestycydami i PCBs), niszczenie siedlisk, redukcja bazy pokarmowej (ryby i płazy), śmiertelność na drogach, tępienie na stawach rybnych. .

Obecnie populacja wydry w Polsce znajduje się w fazie ekspansji, Jest to gatunek konfliktowy powodujący straty w gospodarstwach rybackich, jednak Skarb Państwa nie wypłaca odszkodowań za powodowane przez niego straty. Program ochrony i gospodarowania populacją wydry musi skupić się przede wszystkim na sposobach ograniczenia konfliktów między rybakami a wydrą. Jeżeli taki program nie powstanie, masowe, legalne i nielegalne tępienie tego gatunku może spowodować zdecydowane ograniczenie jego liczebności. Przygotowany program będzie rozszerzeniem i uszczegółowieniem projektu przygotowanego w ramach Transition Facility.